|
Een droom die niet is uitgelegd,
is als een brief die niet gelezen is.
De Talmoed
Â
Regelmatig zijn we weer eens getuige van de oplaaiende hetze van sommige wetenschapsmensen tegen alles wat niet volgens hun normen bewezen kan worden en dus door hun als bedrog wordt beschouwd. Beoefenaars van de alternatieve geneeskunst moeten het ontgelden, mediums die boodschappen overbrengen uit de geesteswereld, nieuwe (en oude) religieuze bewegingen en allerlei vormen van psychotherapie die niet passen in de door de farmaceutische industrie beheerste hulpverleningsmolen.
Al toen ik in de jaren negentig voor de IKON films over Jung maakte mocht ik ervaren dat ook de wereld van de dromen zo’n controversieel gebied is. De meeste wetenschappers, in dit geval vooral fysici, vonden het onzin je daar serieus mee bezig te houden. Slechts enkelen namen het onbewuste en de boodschappen uit het onbewuste serieus,
Niks nieuws onder de zon: de strijd tussen hen die dromen enkel zien als een fysiek verschijnsel waar weinig of geen waarde aan moet worden toegekend en hen die dromen zien als een goddelijke boodschap of minstens als een belangrijke bron van kennis en zelfkennis, is al heel oud.
Â
Vroeger – niet alleen bij zogenaamd primitieve volken, maar bij voorbeeld ook in het oude Egypte - was het een algemeen aanvaard idee dat de ziel op reis kon gaan en zo in contact kon komen met andere zielen, met geesten en met goden. Dat gebeurde ’s nachts, tijdens de droom, maar kon ook worden bewerkstelligd door trancerituelen, zoals de sjamanen die nog steeds beoefenen. Eén van de laatste grote indiaanse medicijnmannen, Black Elk, vatte deze droomreis van de ziel als volgt samen:
Crazy Horse droomde en ging de wereld binnen
waar niets is dan de geesten van alle dingen.
Dat is de echte wereld die achter deze is
als een schaduw van die wereld.
Ook in klassieke Oudheid werd de droom gezien als een brug die voorouders en goden gebruikten om in contact te komen met aardse stervelingen. Bij Homerus en andere oude Griekse schrijvers komt de droom veelvuldig voor als een superieure bron van informatie. En Cicero (106 – 43 v.C), een Romeinse filosoof uit de school van de Stoa, laat in een dialoog zijn broer zeggen: ‘Wanneer de ziel zich tijdens de slaap scheidt van de verbondenheid met het lichaam, dan herinnert zij zich het verleden, schouwt het heden en ziet de toekomst.’
Â
Maar sceptici zijn er natuurlijk ook altijd al geweest.
De Griekse filosoof Epicurus (342 – 270 v.C.) bij voorbeeld had een meer materialistische kijk op de ziel. Hij dacht dat alle gewaarwordingen van de ziel te herleiden zijn tot de bewegingen van atomen. Bovendien zou de studie van je droombeelden de gelijkmoedigheid kunnen verstoren waar je als mens naar moet streven. En naast de artsen die heilig geloofden in de goddelijke adviezen uit de droomslaap, waren er ook die, in navolging van de grondlegger van de medische wetenschap Hippokrates (5e eeuw v.C.), de droom eerder toeschreven aan een te volle maag dan aan een goddelijke ingeving!
Ondanks zulke sceptische geluiden bleef de grote meerderheid van de mensen in de Oudheid echter geloven in dromen als een bericht ‘van gene zijde’, waardoor kennis (vooral over de toekomst) en genezing konden worden verkregen. De helende droomslaap in heiligdommen en tempels bleef lange tijd populair. In de vroegchristelijke tijd werd die zelfs ook beoefend door christenen, zoals in de kerk bij het graf van Cosmas en Damianus in Constantinopel. In plaats van de goden uit het Hellenistische pantheon verschenen dan deze heilige christelijke artsen ( de ‘sancti medici’) uit de derde eeuw als genezers in de droom.
En als de Romeinse keizer Constantijn (die regeerde van 306 tot 337 na C.) niet zo’n waarde aan zijn dromen had gehecht, was het christendom misschien zelfs een vroege dood gestorven. Want in de nacht voor de beslissende veldslag tegen zijn concurrent Maximus droomde hij dat hij aan de hemel een kruisteken zag, met daarbij de tekst: ‘In dit teken zult gij overwinnen’. Hij liet het onverwijld aanbrengen op de vaandels van zijn legioenen en hij won de slag! Reden genoeg voor Constantijn om zich te laten dopen en het christendom van een vervolgde tot een erkende godsdienst te maken…
Â
Ook in de bijbel worden dromen serieus genomen en vaak beschouwd als boodschappen van God. Zie bij voorbeeld:
-
de dromen van de medegevangenen van Jozef in Egypte en van de farao zelf, die Jozef zó goed wist uit te leggen dat het hem een bliksemcarrière van allochtoon in het cachot tot onderkoning van Egypte opleverde;
-
de droom van de Jakobsladder, waarin Jahweh aan Jakob verschijnt en hem plechtige beloften doet over woonplaats en toekomstperspectieven van zijn nageslacht (Genesis 28);
-
de droom van de Babylonische koning Nebukadnessar, die door Daniël wordt uitgelegd, waarop deze prompt een benoeming tot gouverneur krijgt (Daniel 2);
-
de droom waarin een engel de aanstaande (pleeg)vader van Jezus, Jozef, komt informeren over de oorzaak van de zwangerschap van zijn verloofde en over de naam die het kind moet krijgen (Matt. 1,18 - 25);
-
de droom die de wijzen uit het Oosten ‘van Godswege’ krijgen, waardoor ze niet in de handen van Herodes vallen (Matt. 2,12).
De joodse wijsheidsleraar en auteur van het gelijknamige bijbelboek Jezus Sirach schreef dan weer dat dromen bedrog zijn en de dwazen het hoofd op hol brengen. Maar hij gaf ook deze raad: ‘Als een droom niet door de Allerhoogste is gezonden, schenk er dan geen aandacht aan’ (Jezus Sirach, 34, 1 – 8). En dat betekent dus dat volgens hem een droom wél van God kan komen, en dat je die dan wel degelijk serieus moet nemen! Ook hedendaagse droomexperts maken onderscheid tussen dromen die als onbetekenend kunnen worden afgedaan en andere die juist wezenlijke boodschappen bevatten.
Â
Zijn onze dromen boodschappen van de Allerhoogste of zijn het puur betekenisloze producten van ons psychosomatisch systeem? Het is aan de lezer om die vraag te beantwoorden. Maar
zou het niet kunnen dat psyche en materie, in een onophoudelijk creatief proces, door eenzelfde bron worden voortgebracht? Dat het slechts twee verschillende manifestaties, twee gezichten van God zijn (om die onbekende bron toch maar een naam te geven)? Wie zijn bronnen van kennis beperkt tot de hedendaagse wetenschap en zulke vragen niet open houdt is op zijn minst onwetenschappelijk bezig…
Â
N.B. Dit artikel is gebaseerd op een passage uit het boek van Hein Stufkens: Spiritualiteit werkt in dromen
 |
Ik kan hem handig gebruiken voor mijn verslag,
dankjewel!